Đất và người Ngọc Hồi

A- A A+ | Chia sẻ bài viết lên facebook Chia sẻ bài viết lên twitter Chia sẻ bài viết lên google+

Chiêng Tha - nhạc cụ độc đáo của người dân tộc B'râu

Với người B'râu ở làng Đăk Mế, xã Bờ Y, huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum, chiêng Tha chính là biểu tượng của tinh thần, là thần linh che chở, bảo trợ cho gia đình có được cuộc sống ấm no, yên bình.

Người B’râu coi Chiêng Tha là "vật chủ" kết nối giữa thế giới của dân làng với các thần linh trên cao. Bởi vậy, khi có những lễ hội quan trọng như: lễ đâm trâu, mùa giáp hạt, lễ mừng lúa mới... chiêng Tha luôn là linh hồn của lễ hội.

Chiêng Tha của người B’râu chỉ có độc nhất hai chiếc, gồm Chuar (vợ) và Jơliêng (chồng); cả hai đều không có núm (chiêng bằng), có kích cỡ khác nhau. Khi làm lễ gọi Tha về, thần Tha sẽ mời tất cả các thần khác về để cùng bảo trợ, phù hộ cho dân làng mùa màng tươi tốt, lúa nhiều, chăn nuôi thuận lợi…

Lễ gọi Tha to hoặc nhỏ tùy thuộc vào điều kiện kinh tế của làng, nhưng ít nhất cũng phải là một ché rượu và một con gà. Chủ lễ cắt tiết gà rồi xoa vào lòng chiêng theo vòng tròn nhiều lần, rót rượu đầu ghè mời chiêng uống và khấn thần linh bốn phương. Khấn xong, hai nghệ nhân được làng cử ra vào thực hiện việc mời Tha về.

Chiêng Tha được biểu diễn trong các dịp lễ hội

Khi diễn tấu, hai chiêng được treo lên theo hướng úp vào nhau, cách mặt đất khoảng chừng 15 đến 20 cm. Cách diễn tấu chiêng Tha được coi là độc nhất vô nhị so với các loại cồng chiêng khác ở Tây Nguyên. Người B’râu gọi dùi đánh chiêng chồng (Jơ liêng) là dùi đực; dùi đánh chiêng vợ (Chuar) là dùi cái. Người đánh dùi cái thúc âm ở mặt chiêng, còn người đánh dùi đực thúc dùi vào lòng chiêng. Họ ngồi bệt xuống đất, hai chân duỗi thẳng, bàn chân nâng áp sát thành chiêng để ngắt tiếng, tạo âm sắc cho chiêng. Khi diễn tấu bao giờ chiêng vợ cũng lên tiếng trước, khi nhập được vào tiết tấu rồi chiêng chồng mới tham gia. Chiêng Tha nổi lên một, hai bài thì các chiêng khác mới được vào cuộc.

Trong thế giới tâm linh của người B’râu, chiêng Tha còn là đại diện cho sự lành-ác; sự đoàn kết và chia rẽ, khi chiêng bị bể hoặc nứt, vỡ chứng tỏ anh em trong gia đình đó không đoàn kết, đòi chia của cải của cha mẹ để lại. Chính bởi sự thiêng liêng của chiêng Tha mà không phải nhà nào cũng được thần Tha về ở. Mà chỉ những gia đình khi được thần Tha báo mộng cho gặp một bộ nia (dụng cụ để sảy lúa), một con ba ba thì mới được mời Tha về nhà. Tuy nhiên, không phải nhà nào mời là được luôn mà phải một hai năm sau mới mời về được. Để mời thần Tha về ở trong nhà, gia đình phải có của cải tương đương với 20-25 con trâu.

Qua đó, có thể thấy, những nhạc cụ này không chỉ chứng tỏ bản sắc văn hóa riêng biệt, đặc sắc không thể trộn lẫn của dân tộc B’râu mà còn góp phần làm phong phú, đa dạng nền âm nhạc dân tộc Việt Nam. Càng quan trọng hơn vì huyện Ngọc Hồi nằm ở vùng trọng điểm giao lưu kinh tế - văn hóa với hai nước bạn Lào và Campuchia. Nhận thức được điều này, UBND huyện Ngọc Hồi đã xây dựng Đề án đầu tư, bảo tồn và phát triển làng văn hóa du lịch cộng đồng dân tộc B’râu. Trên cơ sở Đề án, Huyện ủy, HĐND – UBND huyện đã chỉ đạo Phòng VH&TT huyện phối hợp với các cơ quan, ban ngành triển khai đồng bộ các giải pháp về bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa của dân tộc B’râu gắn với phát triển du lịch và đạt được những kết quả nhất định.

 


Nguồn: ngochoi.kontum.gov.vn
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Tin tiêu điểm
Bí thư Huyện ủy và Phó Bí thư Thường trực Huyện ủy đối thoại với cán bộ công chức khối Mặt trận và Đoàn thể huyện

Bí thư Huyện ủy và Phó Bí thư Thường trực Huyện ủy đối thoại với cán bộ công chức khối Mặt trận và Đoàn thể huyện

Chiều ngày 27/12, đồng chí Huỳnh Quốc Huy- Tỉnh ủy viên- Bí thư huyện ủy; đồng chí Châu Ngọc Lân- Phó bí thư thường trực huyện ủy- Chủ tịch Hội đồng nhân dân huyện đồng chủ trì buổi đối thoại với cán bộ, công chức Mặt trận và các đoàn thể huyện. ...
Tin xem nhiều
Đồng chí Châu Ngọc Lân – Phó Bí thư Thường trực Huyện ủy thăm chúc mừng Hội Nông dân huyện nhân kỷ niệm 88 năm Ngày thành lập Hội Nông dân Việt Nam

Đồng chí Châu Ngọc Lân – Phó Bí thư Thường trực Huyện ủy thăm chúc mừng Hội Nông dân huyện nhân kỷ niệm 88 năm Ngày thành lập Hội Nông dân Việt Nam

Vừa qua, đồng chí Châu Ngọc Lân - Phó Bí thư Thường trực Huyện ủy - Chủ tịch Hội đồng nhân dân huyện đã đến thăm, tặng hoa chúc mừng cán bộ, hội viên Hội Nông dân huyện nhân kỷ niệm 88 năm Ngày thành lập Hội Nông dân Việt Nam (14/10/1930 - ...

Đây là kênh tương tác trực tuyến giữa UBND và cộng đồng, nhằm giúp việc trao đổi thông tin và phản ánh/góp ý của người dân thuận tiện, nhanh chóng, góp phần xây dựng UBND ngày càng văn minh, hiện đại.

Với nỗ lực cải tiến thường xuyên để phục vụ ngày càng tốt hơn, UBND mở rộng cung cấp dịch vụ giải quyết thủ tục trực tuyến. Xin mời chọn lĩnh vực đăng ký